Serce Dzwonu Pokoju zabiło po raz pierwszy na Placu 13 Straconych

Opis wydarzenia

1 września 1989 roku, w 50. rocznicę napaści Niemiec na Polskę, na płockim Placu 13 Straconych po raz pierwszy uderzono w Dzwon Pokoju. Jego serce zabiło w miejscu, gdzie 18 września 1942 roku niemieccy okupanci publicznie powiesili trzynastu Polaków związanych z ruchem oporu.

Inicjatorem powstania dzwonu był druh Wacław Milke (1914–2008) – harcmistrz, założyciel Harcerskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”, więzień Dachau i Gusen. Przeżywszy wojnę i obozy, pragnął, by w tym naznaczonym krwią miejscu wybrzmiało wezwanie do pokoju. Na rozecie dzwonu umieszczono słowa: Chleb. Pokój. Wolność.

Dzwon odlano w 1989 roku w pracowni Felczyńskich w Taciszowie. Zawieszono go na betonowej konstrukcji przy pomniku 13 Straconych, wzniesionym w obecnej formie w 1969 roku według projektu Stanisława Lisowskiego. Pierwsze uderzenie zapoczątkowało trwałą płocką tradycję.

Od tego czasu Dzwon Pokoju stał się jednym z najważniejszych miejsc pamięci i edukacji obywatelskiej w mieście. Co roku w kwietniu, tuż przed maturą, zbierają się przy nim absolwenci płockich szkół średnich. Uderzają w dzwon, składają kwiaty i znicze pod pomnikiem, przypominając o ofiarach wojen i o obowiązku budowania świata bez przemocy. Tradycję tę od początku prowadzi Harcerski Zespół Pieśni i Tańca „Dzieci Płocka”.

Wydarzenie z 1 września 1989 roku miało szczególny wymiar. Polska wychodziła wówczas z systemu komunistycznego. Dzwon, ufundowany z inicjatywy społecznika i młodzieży, był gestem pamięci o ofiarach wojny i jednocześnie znakiem nadziei na pokój i wolność w nowej epoce.

Dziś Dzwon Pokoju pozostaje żywym elementem tożsamości Płocka – miejscem, w którym historia tragedii z 1942 roku spotyka się z przesłaniem skierowanym do kolejnych pokoleń.

Źródła i bibliografia