Oficjalnie oddano do ruchu elektrownię miejską w Radziwiu

Opis wydarzenia

1 września 1929 roku oficjalnie oddano do eksploatacji Elektrownię Miejską w Radziwiu — komunalny zakład wytwarzający energię elektryczną dla Płocka, wzniesiony w latach 1927–1929 przy obecnej ulicy Kolejowej 8.

Budowa była odpowiedzią na wieloletni spór miasta z prywatnymi dostawcami prądu. Na początku XX wieku w Płocku działały dwie konkurujące elektrownie: braci Stanisława i Józefa Górnickich oraz Kazimierza Kühna. Po przejęciu zakładu Kühna Górniccy zawarli z magistratem umowę na oświetlenie ulic i dostawy energii, lecz wysokie ceny i konflikty taryfowe — w tym odłączenia prądu, których ofiarą miał paść sam prezydent Stefan Zbrożyna — skłoniły władze do budowy własnego źródła. 7 czerwca 1926 roku Rada Miejska upoważniła magistrat do starań o uprawnienia. W maju 1927 roku minister robót publicznych Jędrzej Moraczewski wydał zgodę na budowę; roboty ruszyły w październiku tego samego roku.

Lokalizacja na Radziwiu, przyłączonym do Płocka 1 kwietnia 1923 roku, nie była przypadkowa. Niski brzeg Wisły ułatwiał zaopatrzenie w wodę chłodzącą, a pobliska kolej — dostawy węgla. Wysoki brzeg prawobrzeżnego Płocka stwarzałby poważne trudności techniczne. Dyrektorem przedsiębiorstwa został Ignacy Starzyński.

Zakład wyposażono w dwa kotły opłomkowe wytwórni Hipolita Cegielskiego z Poznania oraz dwa turbogeneratory szwajcarskiej firmy BBC o mocy 960 kW każdy (łącznie 1920 kW). Powstały linia zasilająca 6 kV, stacje transformatorowe, sieć niskiego napięcia i oświetlenie uliczne. Dominantą krajobrazu stał się ceglany komin o wysokości 55 metrów. W 1928 roku uruchomiono pierwszą część elektrowni; 3 lipca 1929 oddano do użytku cały obiekt i rozpoczęto przełączanie odbiorców. Prace przy podłączaniu ok. 3400 abonentów zakończono 19 września.

Uruchomienie zakładu oznaczało kres działalności elektrowni Górnickich. Rodzina pozostała w branży instalacyjnej, lecz produkcja energii przeszła w ręce miasta. W kolejnych latach elektrownia była modernizowana. W 1937 roku, przy udziale Związku Elektryfikacyjnego Międzykomunalnego Województwa Warszawskiego (ZEMWAR), moc wzrosła do ok. 2000 kW; na początku 1939 roku — do ok. 2400 kW. Obciążenie szczytowe rosło od 500 kW w pierwszych latach, przez 700 kW w 1934, do 900 kW w 1937. Zakład stał się wówczas największym źródłem prądu na Mazowszu.

Elektrownia pracowała dla miasta do 1960 roku. Po uruchomieniu w 1954 roku nowocześniejszej stacji na Podolszycach straciła znaczenie. Budynek wraz z kominem wpisano w 2021 roku do rejestru zabytków województwa mazowieckiego jako świadectwo międzywojennego postępu technicznego Płocka.

Źródła i bibliografia