Ostatnia Vistula i pierwszy Bizon zjechały z taśmy FMŻ

Opis wydarzenia

1 września 1971 roku w Fabryce Maszyn Żniwnych im. Marcelego Nowotki w Płocku doszło do pokoleniowej zmiany na taśmie montażowej. Z linii zjechała ostatnia Vistula (KZB-3B) o numerze około 19 000, a na jej miejsce wjechał pierwszy seryjny Bizon KZS-3. Wielu autorów i wspomnień zakładowych traktuje właśnie ten dzień jako symboliczną cezurę: koniec ery Vistuli i początek pełnej produkcji Bizonów.

Vistula, produkowana od przełomu lat 50. i 60., była pierwszym szerzej rozpowszechnionym polskim kombajnem zbożowym własnej konstrukcji (po wcześniejszych ŻMS-4 wzorowanych na radzieckim Staliniec S-4). W ciągu ok. 12 lat zakład wypuścił łącznie około 19 tysięcy maszyn tej serii. Pod koniec dekady konstrukcja była już niewystarczająca dla większych gospodarstw i PGR-ów: niski komfort pracy operatora (brak kabiny, gorące stanowisko przy silniku, ograniczona widoczność), mniejsza wydajność i rosnąca awaryjność. Plany gospodarcze na lata 1971–1975 zakładały nawet wygaszenie produkcji kombajnów w Płocku i powrót do importu (m.in. z ZSRR lub NRD).

Zespół konstruktorów FMŻ, kierowany przez inż. Bolesława Rostowskiego, pracował nad następcą częściowo nieoficjalnie — pod pretekstem części zamiennych do Vistuli. Prototypy KZS-3 Bizon powstały już w 1968 r., kolejne egzemplarze i model KZS-5 (Bizon Super) w 1969. Po pozytywnych badaniach i uchwale Rady Ministrów nr 34/70 z 10 marca 1970 r. o uruchomieniu produkcji, zakład przygotowywał się do przestawienia linii. 8 lipca 1971 r., podczas uroczystości 100-lecia przemysłu maszyn rolniczych w Płocku z udziałem premiera Piotra Jaroszewicza, fabryka prezentowała już nowe maszyny.

Bizon KZS-3 (handlowo Z040) różnił się od Vistuli podejściem do operatora, hydrauliką, zbiornikiem ziarna, silnikiem i ogólną kulturą pracy. Był konstrukcją, która — jak pisały ówczesne recenzje — nie ustępowała ówczesnym maszynom tej klasy z czołówki europejskiej. W 1971 r. zakład wyprodukował jeszcze 1350 Vistul, równolegle wdrażając nową serię. W kolejnych latach tempo produkcji Bizonów gwałtownie wzrosło; do połowy lat 70. Płock stał się synonimem polskiego kombajnu.

Źródła i bibliografia