Uroczysty ponowny pochówek Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego

Opis wydarzenia

Władysław I Herman zmarł w 1102 r., Bolesław III Krzywousty — w 1138. Obu pochowano w katedrze na Tumskim Wzgórzu, stolicy ich władztwa. Groby niszczyły najazdy; w XVI wieku biskup Andrzej Noskowski zebrał rozproszone kości Piastów do wspólnej drewnianej skrzyni i złożył je przy wejściu do prezbiterium.

Myśl o godnym grobowcu powziął biskup Adam Michał Prażmowski, pierwszy prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego. Kierując się zapiską kanonika Wawrzyńca ze Wszerecza, kazał szukać trumny. 22 lipca 1825 r., po całodziennym kopaniu, odsłonięto sklepioną pieczarę. W zbutwiałej skrzyni spiętej żelaznymi klamrami leżało pięć czaszek i około trzydziestu kości. Insygniów nie było. Świadek ekshumacji, Hipolit Gawarecki, zanotował, że dwie czaszki i kilka kości przybrały kolor fioletowy — „i te muszą być najdawniejsze”.

Szczątki przełożono do nowej dębowej trumny, okrytej szkarłatem. Do środka włożono szklaną butlę ze zwojem pergaminu opisującym odkrycie. 12 września 1825 r., przy udziale biskupa i społeczeństwa miasta, odbył się uroczysty ponowny pogrzeb z ceremoniałem monarszym. Trumnę zamurowano w krypcie pod kaplicą w północnej wieży. Nad posadzką stanął klasycystyczny sarkofag z czarnego marmuru projektu Zygmunta Vogla — kenotafium, pusty w środku, dźwigany przez orły. Napis głosił pamięć „najlepszych książąt, królów Polski”. Miejsce nazwano Kaplicą Królewską.

W 1972 r. kryptę otwarto ponownie. Badania potwierdziły obecność Piastów. 11 maja 1975 r. książęta mazowieccy wrócili do krypty, a szczątki Hermana i Krzywoustego złożono już wewnątrz sarkofagu, w dwóch brązowych trumienkach.

Źródła i bibliografia