Król Stefan Batory zalecił władzom Płocka zezwolenie Żydom na założenie cmentarza wyznaniowego
24 czerwca 1576 roku król Stefan Batory interweniował u władz miejskich Płocka, zalecając, aby magistrat nie utrudniał kahałowi żydowskiemu założenia cmentarza wyznaniowego. Sprawa dotyczyła terenu na Przedmieściu Bielskim (w rejonie dzisiejszej ul. 3 Maja), gdzie gmina żydowska zakupiła grunt już w 1568 roku za zgodą Zygmunta Augusta. Mimo wcześniejszych królewskich nakazów miasto nadal stawiało opór, co skłoniło Batorego do ponownej interwencji. Wydarzenie to stanowiło ważny etap w długoletniej walce płockiej społeczności żydowskiej o prawo do godnego pochówku poza murami miasta.
Polityka · 24 czerwca 1576
Opis wydarzenia
W XVI wieku społeczność żydowska w Płocku była już dobrze ugruntowana, choć jej pozycja prawna i stosunki z chrześcijańskimi władzami miejskimi bywały napięte. Żydzi płoccy posiadali własną dzielnicę (m.in. ul. Żydowska, Jerozolimska, Synagogalna) i korzystali z przywilejów królewskich nadawanych całej koronie, jednak lokalne konflikty – zwłaszcza dotyczące nieruchomości i pochówków – wymagały częstych interwencji władzy centralnej.
Problem cmentarza pojawił się w drugiej połowie XVI wieku. Wcześniej wspólnota korzystała z prowizorycznych miejsc pochówku (m.in. przy kościele św. Bartłomieja lub za murami), jednak rosnąca liczba mieszkańców wymagała nowej, stałej nekropolii. 26 listopada 1568 roku kahał, reprezentowany przez Jakuba i Józefa Marianka, zakupił od spadkobierców rajcy Stanisława Wiechy ogród położony poza murami miejskimi na Przedmieściu Bielskim. Transakcja odbyła się za zgodą króla Zygmunta Augusta.
Mimo królewskiego przywileju władze miejskie Płocka odmawiały wpisania umowy do ksiąg miejskich i utrudniały urządzenie cmentarza. W 1570 roku Zygmunt August wydał specjalny mandat, nakazując magistratowi respektowanie praw Żydów. Problem jednak nie został rozwiązany. 24 czerwca 1576 roku król Stefan Batory (panujący od tego roku) ponowił interwencję. W dokumencie skierowanym do władz Płocka zalecił, aby nie utrudniać kahałowi tworzenia cmentarza na zakupionym gruncie. Była to kolejna z serii decyzji monarchy chroniących prawa mniejszości żydowskiej w mieście. W 1580 roku Batory wydał szerszy przywilej, nakazujący przestrzeganie praw Żydów i wpisany do ksiąg miejskich.
Stary cmentarz żydowski w Płocku (przy ul. 3 Maja) funkcjonował od ok. 1570 do około 1850 roku. W okresie II wojny światowej został zniszczony przez Niemców, a po 1945 roku jego teren częściowo zabudowano (m.in. internat LO im. Władysława Jagiełły) i zamieniono w zieleń miejską. Do dziś zachowały się jedynie fragmenty muru i nieliczne ślady dawnej nekropolii.
Interwencja Stefana Batorego z 1576 roku pozostaje jednym z ważniejszych przykładów królewskiej ochrony praw społeczności żydowskiej w Płocku w epoce nowożytnej – epoki, w której relacje między magistratem a kahałem wymagały stałego arbitrażu ze strony władzy centralnej.
Komentarze (0)
Dodaj komentarz
Tego dnia w historii
Inne wydarzenia 24 czerwca
Odkryj kolejne rozdziały historii Płocka z tego samego dnia.
Stanisław z Pawłowic herbu Pierzchała wybrany biskupem płockim
24 czerwca 1425 roku kapituła katedralna w Płocku, działając na wyraźne polecenie księcia mazowieckiego Siemowita IV, dokonała elekcji biskupiej. Na stolicę diecezji płockiej wybrano miejscowego duchownego – kanonika, archidiakona i kanclerza książęcego Stanisława z Pawłowic herbu Pierzchała. Wybór był kontestowany – część kanoników wskazywała początkowo innego kandydata, a przeciwko elekcji protestowali synowie księcia. Mimo sporów elekcja została potwierdzona przez Stolicę Apostolską, a sakra biskupia odbyła się jeszcze w tym samym roku.
Poświęcono kamień węgielny pod murowany kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Płocku
W uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela, 24 czerwca 1758 roku, na Starym Mieście w Płocku dokonano poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę nowej, murowanej świątyni. Wydarzenie to było ważnym etapem w umacnianiu obecności zakonu reformatów (franciszkanów), którzy przybyli do miasta zaledwie trzy lata wcześniej. Kamień węgielny poświęcił ks. Kazimierz Rokitnicki – ówczesny wikary generalny i oficjał, późniejszy biskup sufragan płocki. Rozpoczęta wówczas budowa w stylu późnobarokowym trwała ponad dziesięć lat i dała Płockowi jedną z najpiękniejszych XVIII-wiecznych świątyń.
Katedra płocka otrzymała iluminację architektoniczną
24 czerwca 1994 roku katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku po raz pierwszy rozbłysła wieczorną iluminacją architektoniczną. Wydarzenie to było jednym z elementów modernizacji i promocji dziedzictwa historycznego miasta u progu III Rzeczypospolitej. Dzięki nowemu oświetleniu monumentalna bryła świątyni na Wzgórzu Tumskim stała się lepiej widoczna po zmroku, podkreślając jej rangę jako najważniejszego zabytku Płocka. Uroczystość wpisywała się w szerszy trend podświetlania historycznych budowli, który rozwijał się w polskich miastach w latach 90. XX wieku.