Zmarł błogosławiony biskup Antoni Julian Nowowiejski, polski duchowny katolicki, historyk, biskup płocki

Opis wydarzenia

Śmierć biskupa Antoniego Juliana Nowowiejskiego 28 maja 1941 roku była tragiczny finałem brutalnych prześladowań, jakie dotknęły płocką elitę duchowną podczas II wojny światowej. Jako pasterz diecezji płockiej przez 33 lata, biskup Nowowiejski stał się fundamentem lokalnej wspólnoty, dbając o rozwój nauki, kultury i duchowości miasta.

Życie i posługa w Płocku:

• Arcypasterz i Naukowiec: Biskup Nowowiejski był autorem monumentalnej monografii „Płock. Monografia historyczna”, która do dziś pozostaje biblią dla każdego regionalisty i historyka zajmującego się naszym miastem. Pełnił funkcję rektora seminarium, a jego pasją była liturgia i historia lokalna.

• Niezłomność w obliczu wojny: Po wybuchu wojny w 1939 roku, mimo propozycji wyjazdu, zdecydował się pozostać ze swoimi wiernymi w okupowanym Płocku.

• Aresztowanie i męczeństwo: 28 lutego 1940 roku został aresztowany przez gestapo wraz z biskupem pomocniczym Leonem Wetmańskim. Więziony w piwnicach płockiego ratusza, a następnie w Słupnie, trafił ostatecznie do obozu koncentracyjnego w Działdowie (KL Soldau). Tam, mimo podeszłego wieku (83 lata) i tortur – w tym bicia za odmowę podeptania krzyża – zachował godność do ostatniego tchu.

Dziedzictwo:

Miejsce spoczynku biskupa pozostaje nieznane (jego ciało prawdopodobnie spalono lub pochowano w masowych grobach w lesie białuckim), jednak pamięć o nim w Płocku jest wiecznie żywa. Jest on patronem miasta, a jego imię nosi m.in. płockie Wyższe Seminarium Duchowne.

Postać bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego łączy w sobie cechy wybitnego intelektualisty, który systematyzował dzieje Mazowsza, oraz duchowego giganta, który za wierność wartościom zapłacił najwyższą cenę w mrokach okupacyjnej nocy.

Źródła i bibliografia