Wizyta Heinricha Himmlera w Płocku

Opis wydarzenia

Po kampanii wrześniowej 1939 r. Płock został zajęty przez Wehrmacht, a następnie włączony bezpośrednio do Rzeszy (Reichsgau Danzig-Westpreußen, rejencja ciechanowska – Regierungsbezirk Zichenau). Miasto otrzymało niemiecką nazwę Schröttersburg i stało się ważnym punktem w planach germanizacji i wysiedleń ludności polskiej oraz żydowskiej.

Heinrich Himmler, jako Reichsführer-SS i szef policji, osobiście nadzorował działania SS i policji na okupowanych ziemiach polskich. 4 maja 1940 r. przybył do Płocka w ramach inspekcji terenów wcielonych do Rzeszy. Według dostępnych relacji i fotografii (m.in. zachowanych w zbiorach prywatnych i publikacjach regionalnych) Reichsführer spacerował po Wzgórzu Tumskim – symbolicznym sercu historycznego Płocka, w pobliżu katedry pw. Wniebowzięcia NMP. Miejsce to, kojarzone z polską historią i państwowością mazowiecką, miało dla okupanta znaczenie propagandowe.

Podczas wizyty Himmler spotkał się z lokalnymi dowódcami SS, przedstawicielami administracji cywilnej oraz funkcjonariuszami Sicherheitsdienst i Gestapo. Spotkania dotyczyły zapewne organizacji terroru, przygotowań do dalszych wysiedleń Polaków, akcji przeciwko inteligencji oraz planów osadnictwa niemieckiego (Volksdeutsche). Wiosna 1940 r. to okres intensyfikacji represji na Mazowszu – masowych aresztowań, egzekucji i pierwszych transportów do obozów koncentracyjnych.

Wizyta nie była wydarzeniem masowym ani publicznym w sensie uroczystości dla mieszkańców – służyła raczej koordynacji struktur okupacyjnych i demonstracji siły. Himmler często odwiedzał w tym okresie tereny wcielone do Rzeszy, by osobiście nadzorować realizację polityki narodowościowej NSDAP.

Płock pod okupacją niemiecką doświadczył dramatycznych prześladowań: likwidacji społeczności żydowskiej (getto powstało w 1940/1941), masowych egzekucji inteligencji polskiej oraz germanizacji. Wizyta Himmlera wpisuje się w ten tragiczny kontekst jako symbol bezpośredniego zaangażowania najwyższych władz SS w represje na ziemi płockiej.

Źródła i bibliografia