Wojska niemieckie zajęły Płock

Opis wydarzenia

9 września 1939 roku, wczesnym rankiem, od strony szosy dobrzyńskiej do Płocka wjechały pierwsze niemieckie motocykle i patrole 3. Dywizji Piechoty (III Korpus, 4. Armia). Miasto na prawym brzegu Wisły zostało zajęte bez walki. Na wieży ratusza Niemcy wywiesili flagę ze swastyką, na balkonie ustawili karabin maszynowy.

Dzień wcześniej, w nocy z 8 na 9 września, na rozkaz gen. Władysława Andersa (Nowogródzka Brygada Kawalerii) wysadzono oba mosty wiślane: drogowy i drewniany. Zburzenie mostu drogowego zerwało też kabel zasilający — Płock pogrążył się w ciemności. Polskie oddziały przekazały obronę przeprawy 19. Pułkowi Piechoty (ppłk Sadowski) i odeszły w kierunku Wyszogrodu. Sztab Armii jeszcze wieczorem 8 września meldował, że w rejonie Płock–Sierpc–Drobin „nie ma nieprzyjaciela”.

Lewobrzeżne Radziwie pozostało w rękach polskich. Walki o przyczółek i dzielnicę trwały do 11–15 września. Dopiero wtedy Wehrmacht opanował także tę część miasta.

Płock bombardowano od 1 września. 6 września ewakuowała się część Zarządu Miejskiego z prezydentem Stanisławem Wasiakiem; 7 września komendant garnizonu mjr Stankiewicz wyznaczył tymczasowym prezydentem inż. Zygmunta Jędrzejewskiego. Część mieszkańców, zwłaszcza Żydów, uciekła wcześniej na lewy brzeg Wisły.

Zaraz po wkroczeniu Niemcy wzięli zakładników i osadzili ich w Hotelu Angielskim oraz w kaplicy Gimnazjum im. Małachowskiego. Na murach pojawiły się dwujęzyczne obwieszczenia grożące śmiercią za nielojalność. W pierwszych tygodniach działały jeszcze szczątkowe polskie władze samorządowe pod nadzorem komendantury Wehrmachtu.

8 października 1939 r. dekret Hitlera wcielił Płock do Rzeszy: prowincja Prusy Wschodnie, rejencja ciechanowska (Regierungsbezirk Zichenau), tzw. Südostpreussen. Miasto przemianowano później na Schröttersburg. Rozpoczął się terror: Intelligenzaktion, egzekucje w Łącku, wysiedlenia, grabież zbiorów, zamknięcie szkół i instytucji, a od 1940–1941 getto i zagłada społeczności żydowskiej, stanowiącej około jednej trzeciej mieszkańców.

Okupacja trwała do stycznia 1945 roku.

Źródła i bibliografia