Papież Pius X nadał Bazylice Katedralnej w Płocku tytuł bazyliki mniejszej

Opis wydarzenia

W pierwszych latach XX wieku katedra w Płocku przeżywała okres odnowy. W latach 1900–1903 architekt Stefan Szyller przeprowadził gruntowną renowację świątyni, przywracając jej renesansowy charakter i wzmacniając konstrukcję. Krótko po zakończeniu tych prac, 1 lipca 1910 roku, papież Pius X podjął decyzję o nadaniu katedrze tytułu bazyliki mniejszej. Było to wyróżnienie przyznawane kościołom o szczególnym znaczeniu zabytkowym, liturgicznym i duszpasterskim.

W specjalnym liście apostolskim Pius X napisał o płockiej katedrze:

„Starożytnością swoją celuje nad wszystkimi kościołami katedralnymi w Polsce pod panowaniem rosyjskim. Odznacza się architekturą, malowidłami ściennymi i witrażami; niemniej sławią ją niezliczone pomniki sztuki dawnej. Tam dwaj królowie pochowani oczekują w pokoju na zmartwychwstanie, świetny ich sarkofag tenże kościół zdobi. Posiada też znakomite relikwie świętych, a głowę św. Zygmunta, króla burgundzkiego, od dawna przechowuje ze czcią religijną. Skarbiec obfituje w godne podziwu naczynia święte i w drogocenne aparaty. Przy kościele jest muzeum, które szczyci się posiadaniem sławnych okazów wszelkiego rodzaju sztuki.”

Papież szczególnie podkreślił starożytność świątyni (konsekrowanej w 1144 r.), groby władców Polski (Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego), cenne relikwie oraz bogactwo zbiorów muzealnych.

Nadanie tytułu bazyliki mniejszej było ważnym sygnałem uznania dla Płocka jako jednego z najstarszych i najważniejszych ośrodków kościelnych w Polsce. W okresie zaboru rosyjskiego miało ono również wymiar tożsamościowy – przypominało o dawnej świetności miasta i jego katedry. Katedra otrzymała prawo do umieszczania nad wejściem kluczy papieskich (symbolu bazyliki) oraz specjalnych odpustów zupełnych w wyznaczone dni, w tym w rocznicę nadania tytułu – 1 lipca.

Do dziś Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku nosi ten tytuł i pozostaje jednym z najważniejszych zabytków sakralnych Mazowsza.

Źródła i bibliografia