Poświęcenie nowego cmentarza grzebalnego przy ulicy Dobrzyńskiej

Opis wydarzenia

Stary cmentarz katolicki w Płocku powstał w 1780 roku za ówczesnymi granicami miasta, przy średniowiecznym trakcie wiodącym do Dobrzynia nad Wisłą — stąd późniejsze określenie okolicy od ulicy Dobrzyńskiej i rogatek dobrzyńskich. Była to pierwsza na Mazowszu (i najstarsza zachowana w Polsce) nekropolia pozakościelna, starsza o dekadę od warszawskich Powązek. Inicjatorem założenia był ks. Wojciech Józef Gadomski, proboszcz farny.

Już w październiku 1848 roku Dozór Kościelny alarmował władze miejskie, że miejsca na pochówki wystarczy zaledwie na rok. Kwatery zapełniały się nie tylko parafianami, lecz także zmarłymi więźniami z płockiego więzienia. Walka o nowy cmentarz trwała blisko trzydzieści lat.

W 1876 roku, po drugiej stronie drogi — naprzeciw starej nekropolii — wytyczono i poświęcono nowy cmentarz grzebalny parafii św. Bartłomieja. W tradycji lokalnej datę uroczystości wiąże się z 19 września 1876.

Nowy cmentarz stanowił przedłużenie starego założenia i szybko przejął rolę głównej nekropolii Płocka. Stary cmentarz oficjalnie zamknięto 27 lutego 1877 roku; dozwolono jedynie pochówki w już istniejących grobowcach rodzinnych.

Teren poświęcony w 1876 roku to dzisiejszy Cmentarz Miejski (parafialny) przy alei Floriana Kobylińskiego, ograniczony ulicami Łukasiewicza i Miodową, o powierzchni ok. 6,11 ha. W 1901 roku stanęła na nim neogotycka kaplica pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, fundacji Stanisława Górnickiego. Nekropolia stała się „galerią rzeźby” XIX i XX wieku oraz miejscem spoczynku wielu postaci związanych z dziejami Płocka.

Stary i nowy cmentarz, rozdzielone później aleją Kobylińskiego, tworzą do dziś jeden z najbardziej charakterystycznych układów funeralnych miasta — ślad oświeceniowej reformy pochówków i niemal stuletniej ewolucji płockiej przestrzeni grzebalnej.

Źródła i bibliografia