Władysław IV przybył do Płocka na uroczysty wjazd brata na biskupstwo płockie

Opis wydarzenia

16 kwietnia 1640 r. zmarł w Wyszkowie biskup płocki Stanisław Łubieński. Król Władysław IV natychmiast rozpoczął starania o przyznanie diecezji młodszemu przyrodniemu bratu — Karolowi Ferdynandowi Wazie (ur. 13 października 1613 w Warszawie), synowi Zygmunta III i Konstancji Habsburżanki.

Karol Ferdynand był już od 1625 r. biskupem wrocławskim (nominowany jako dziecko, instalowany w 1626). Kapituła płocka dokonała jego wyboru w 1641 r. Objęcie urzędu napotkało jednak opór:

• szlachta protestowała na sejmach przeciwko nadawaniu królewiczom krzeseł senatorskich,
• w Rzymie budziła zastrzeżenia kumulacja dwóch biskupstw,
• kanonicy wrocławscy obawiali się, że nowa diecezja jeszcze bardziej odciągnie Wazę od Śląska.

Papież Urban VIII wydał zasadniczą, choć początkowo czasowo ograniczoną, zgodę dopiero na początku 1642 r. Pełny, uroczysty wjazd na stolicę płocką nastąpił dopiero dwa i pół roku później.

Karol Ferdynand nigdy nie przyjął wyższych święceń kapłańskich. Posługę duszpasterską w diecezji płockiej sprawowali sufragani (m.in. Stanisław Starczewski i Wojciech Tolibowski). Sam królewicz zajmował się głównie administracją dóbr biskupich i obsadzaniem beneficjów.

Tego dnia odbył się uroczysty wjazd nowego ordynariusza. Karolowi Ferdynandowi towarzyszył król Władysław IV, dwór, senatorowie i duchowieństwo. Mieszkańcy Płocka witali orszak na Wzgórzu Tumskim i w mieście.

Była to zarówno ceremonia kościelna (ingres / introductio na stolicę biskupią), jak i manifestacja pozycji dynastii Wazów na Mazowszu. Król, który wiosną stracił żonę Cecylię Renatę (zmarła 24 marca 1644), po pogrzebie na Wawelu i pobycie w Krakowie (do 20 sierpnia) pojawił się w Płocku właśnie przy tej okazji.

Nowy ordynariusz ofiarował katedrze płockiej szczerozłoty kielich i interesował się obsadzaniem stanowisk duchownych. W synodzie diecezjalnym z 22–24 września 1643 r. osobiście nie uczestniczył. W sprawach mazowieckich starał się pozyskiwać szlachtę, popierając jej postulaty na dworze.

Diecezją rządził do śmierci 9 maja 1655 r. w Wyszkowie. Jednocześnie zachował biskupstwo wrocławskie.

Źródła i bibliografia