Pierwsze zebranie płockiej loży masońskiej „Ścisłe Milczenie”

Opis wydarzenia

W styczniu 1816 roku Płock oficjalnie stał się stolicą województwa płockiego w Królestwie Kongresowym. Miasto zyskiwało na znaczeniu administracyjnym i społecznym, co sprzyjało rozwojowi różnego rodzaju stowarzyszeń i inicjatyw o charakterze oświeceniowym. Wolnomularstwo – legalne i początkowo tolerowane przez władze – stanowiło wówczas jedną z najważniejszych form zorganizowanego życia intelektualnego i towarzyskiego elit.

W tym kontekście 7 lipca 1816 roku odbyło się pierwsze zebranie loży symbolicznej (świętojańskiej) „Ścisłe Milczenie” na Wschodzie Płocka. Loża miała charakter wyraźnie elitarny i dyskretny – stąd jej nazwa. Nie zezwalała na odwiedziny braci z innych placówek i w publikowanych spisach ujawniała jedynie osoby pełniące funkcje. Była to placówka mniejsza i bardziej zamknięta niż równolegle działające w Płocku loże „Doskonałości”, „Ludzkości” czy niemiecka „zum Dreieck”.

Zebrania odbywały się w charakterystycznym, wolno stojącym budynku rotundowym przy ówczesnym Szpitalu Świętej Trójcy (dzisiaj teren Szpitala Miejskiego im. Świętej Trójcy przy ul. Kościuszki). Budynek ten, zakupiony przez płockich wolnomularzy już w 1808 roku, mieszkańcy Płocka potocznie nazywali „Grzybkiem”. Do grona założycieli i pierwszych członków należeli m.in.:

• Kajetan Morykoni – rektor Szkoły Wojewódzkiej,
• Wincenty Hipolit Gawarecki – późniejszy znany historyk i regionalista płocki,
• Wiktor Rybicki – fizyk prowincjonalny,
• Franciszek Jałowiecki,
• pastor ewangelicki Karol Hewelke.

Loża działała w duchu oświeceniowym – promowała doskonalenie moralne, braterstwo, oświatę i działalność dobroczynną. Była częścią szerszej sieci masońskiej Płocka, która w latach 1816–1820 liczyła kilkuset adeptów i odgrywała istotną rolę w życiu kulturalnym oraz społecznym miasta.

Działalność „Ścisłego Milczenia” trwała zaledwie kilka lat. We wrześniu 1821 roku, na mocy ukazu cara Aleksandra I, wszystkie loże wolnomularskie w Królestwie Polskim zostały rozwiązane. „Ścisłe Milczenie” zakończyło działalność wraz z resztą płockich placówek.

Źródła i bibliografia