Wojska austriackie zajmują Kępę Tokarską – Polacy wypierają nieprzyjaciela w bitwie pod Tokarami

Opis wydarzenia

W maju 1809 roku, po zajęciu Warszawy przez Austriaków, korpus arcyksięcia Ferdynanda d’Este prowadził działania na północy, dążąc do opanowania Torunia i przecięcia linii komunikacyjnych Księstwa Warszawskiego. Jednym z kluczowych punktów była przeprawa wiślana w rejonie Płocka.

Rankiem 14 maja 1809 r. (ok. godz. 3.30) austriacki desant liczący ok. 150–300 żołnierzy piechoty (według niektórych relacji wsparty artylerią i kawalerią) pod dowództwem gen. Geringera zajął Kępę Tokarską. Celem było opanowanie wyspy, zbudowanie mostu pontonowego i sforsowanie Wisły, co umożliwiłoby atak na Płock od wschodu.

Przeciwko nim stanęły znacznie słabsze, ale zdeterminowane siły polskie: kompania 8. pułku piechoty, płocka Gwardia Narodowa oraz ochotnicy i rekonwalescenci ze szpitala wojskowego (w tym ranni spod Raszyna i innych bitew). Łącznie ok. 400 obrońców. Walka trwała przez cały dzień 14 maja, a decydujący kontratak przeprowadzono w nocy z 14 na 15 maja.

Polacy, wspierani przez cywilnych mieszkańców (m.in. sędziego trybunału Sendzimira i innych ochotników), wyparli Austriaków z kępy. Nieprzyjaciel poniósł znaczne straty — wielu żołnierzy zginęło, utonęło lub dostało się do niewoli. Akcja uniemożliwiła Austriakom sforsowanie Wisły w tym rejonie i zabezpieczyła Płock przed bezpośrednim zagrożeniem.

Prefekt departamentu płockiego Rajmund Rembieliński, który był świadkiem wydarzeń, opisał w raporcie do księcia Józefa Poniatowskiego niezwykły zapał obrońców — od regularnych żołnierzy po cywilów chwytających za broń. Bitwa pod Tokarami, choć epizodyczna, podniosła morale mieszkańców regionu i pokazała skuteczność lokalnej obrony terytorialnej w kampanii 1809 roku.