Wielki pożar strawił trzy czwarte Płocka

Opis wydarzenia

24 sierpnia 1616 roku Płock nawiedziła katastrofalna pożoga, która według przekazów historycznych strawiła około trzech czwartych miasta. Ogień wybuchł w rejonie ulicy Bielskiej (przy bramie Bielskiej) i błyskawicznie objął kościół św. Ducha. Stamtąd rozprzestrzenił się na cały rynek, a następnie na ulice Grodzką, św. Michała i Piekarską.

Zniszczeniu uległa znaczna część drewnianej i częściowo murowanej zabudowy mieszczańskiej, domy szkolne jezuitów (sprowadzonych do Płocka na początku XVII wieku) oraz inne obiekty publiczne. Zamek ocalał – lustracja z 1616 roku potwierdza, że był obwiedziony podwójnymi murami i znajdował się w dobrym stanie. Skala zniszczeń była ogromna: miasto, które jeszcze pod koniec XVI wieku liczyło około 5 tysięcy mieszkańców i posiadało kilkaset domów, poniosło straty porównywalne z największymi klęskami ognia w ówczesnej Rzeczypospolitej.

Pożar 1616 roku wpisał się w serię nieszczęść, które w XVII wieku dotknęły Płock. Już wcześniej miasto doświadczało epidemii (m.in. 1603) i mniejszych pożarów. Klęska z 1616 roku przyspieszyła spadek jego znaczenia gospodarczego i demograficznego, pogłębiony później przez wojny szwedzkie (1655–1660) i kolejne zarazy. Odbudowa postępowała powoli, a miasto jeszcze długo odczuwało skutki tej katastrofy.

Wydarzenie to jest dobrze poświadczone w źródłach: wspomina o nim m.in. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, kalendaria historyczne Płocka oraz opracowania poświęcone historii miasta.