Zmarł Szymon Kossobudzki – płocczanin, wybitny działacz polonijny, lekarz i poeta w Brazylii

Opis wydarzenia

Szymon Antoni Tomasz Kossobudzki urodził się 28 października 1869 roku w Płocku jako najstarszy z sześciorga dzieci urzędnika Ludwika Kossobudzkiego i Cecylii z Trzcińskich. Rodzina należała do szlachty herbu Pobóg, osiadłej od XV wieku w Kossobudach. Dzieciństwo i lata młodzieńcze spędził w Płocku oraz pobliskich Goślicach. Kształcił się w Gimnazjum Gubernialnym w Płocku, a następnie kontynuował naukę w Warszawie, dokąd przenieśli się rodzice.

Jako student medycyny Uniwersytetu Warszawskiego zaangażował się w ruch niepodległościowy. Był członkiem akademickiej organizacji „Koło”, a później Polskiej Partii Socjalistycznej. Pełnił funkcję prezesa „Bratni Pomocy” na UW i w 1894 roku brał udział w manifestacji młodzieży narodowej (tzw. kilińszczyków) na warszawskim Starym Mieście.

Prawdopodobnie w obawie przed represjami po rewolucji 1905 roku wyemigrował do Brazylii. Osiedlił się w Kurytybie – głównym ośrodku Polonii brazylijskiej. Tam szybko zdobył uznanie jako ordynator szpitala miejskiego i profesor uniwersytetu. Uważany za jednego z najzdolniejszych chirurgów w stanie Parana, publikował prace naukowe z zakresu chirurgii. Po jego śmierci Rada Miejska Kurytyby nadała jednej z ulic nazwę Rua Dr. Simao Kossobudzki.

Równolegle z praktyką lekarską Kossobudzki rozwijał intensywną działalność na rzecz Polonii. Był m.in.:

• prezesem Centralnego Związku Polaków w Brazylii,
• prezesem Komitetu Obrony Narodowej (wspierającego Legiony Józefa Piłsudskiego),
• prezesem Związku Polskich Demokratów,
• współzałożycielem i prezesem Polsko-Brazylijskiej Partii Republikańskiej.

Wydawał pisma polonijne (m.in. „Świt”, „Niwa”, „Echo da Polonia”), opublikował około 25 książek w języku polskim dla społeczności polskiej w Brazylii oraz tomik poezji „Tu i tam” (1927) – zawierający własne wiersze i przekłady poezji brazylijskiej. Tłumaczył też brazylijską poezję na polski i pisał sztuki teatralne.

10 listopada 1928 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi na polu pracy niepodległościowej (Monitor Polski 1928 r., nr 260, poz. 631).

Zmarł 8 lipca 1934 roku w Kurytybie na skutek raka żołądka. W Polsce pamięć o nim pielęgnowano m.in. w artykule Marii Kieffer-Kostaneckiej „Prof. dr Szymon Kossobudzki z Płocka zasłużonym lekarzem i działaczem polonijnym w Brazylii”, opublikowanym w „Notatkach Płockich” w 1971 roku (tom 16, nr 3/62, s. 21–25). W 2024 roku Książnica Płocka upamiętniła 90. rocznicę jego śmierci.

Życie Szymona Kossobudzkiego to piękny przykład płocczanina, który mimo emigracji pozostał głęboko związany z polskością – łącząc wybitne osiągnięcia w medycynie z walką o niepodległość i zachowanie tożsamości narodowej Polonii brazylijskiej.

Źródła i bibliografia