Generał Józef Haller złożył drugą wizytę w Płocku i uroczyście wręczył sztandar pułkowi hallerczyków

Opis wydarzenia

Wiosną 1919 roku, po powrocie Armii Błękitnej generała Józefa Hallera do odrodzonej Polski, jednostki Dywizji Instrukcyjnej (w tym 2. pułk instrukcyjny grenadierów-szwoleżerów) stacjonowały w Płocku i okolicach (m.in. w koszarach przy pl. Dąbrowskiego). Pułk przybył do miasta pod koniec maja 1919 r. i stanowił ważny element formowania jednolitej armii narodowej.

Pierwsza wizyta Hallera w Płocku (1917) odbyła się w zupełnie innej atmosferze – miasto o prawicowym charakterze bojkotowało wówczas legionistę kojarzonego z Józefem Piłsudskim. W 1919 roku, po sławie odniesionej we Francji i w walkach o Galicję Wschodnią, Haller był już powszechnie uznawanym bohaterem narodowym. Wizyta 9 lipca stała się symbolem jedności i pojednania.

Wiadomość o przyjeździe Hallera dotarła do Płocka 29 czerwca. Ukonstytuował się komitet organizacyjny z udziałem m.in. prezydenta miasta Aleksandra Macieszy, prezesa Rady Miejskiej Stefana Balińskiego, Tadeusza Świeckiego (prezes Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego) i Pawła Nieniewskiego.

W „Kurierze Płockim” ukazała się specjalna odezwa zapraszająca mieszkańców do dekorowania domów flagami narodowymi i udziału w powitaniu. Przy moście na Wiśle wzniesiono bramę triumfalną z napisem „Witaj wodzu bohaterski” (z drobną poprawką gałązką jałowca po literówce). Na łamach gazety ukazał się hagiograficzny artykuł Zbigniewa Orlicza oraz wiersz Konstantego Bolesty-Modlińskiego „Żelazny Wódz”.

Generał przybył do Płocka kolumną samochodów ok. godz. 18:00 (z dwugodzinnym opóźnieniem) z Gostynina, gdzie wcześniej dokonał przeglądu pododdziałów Dywizji Instrukcyjnej. Towarzyszyli mu m.in.:

• płk Adam Nieniewski (szef sztabu Armii),
• gen. Albert Mourreau (dowódca artylerii armijnej),
• gen. August Tranié (dowódca Dywizji Instrukcyjnej),
• oraz inni oficerowie polscy i francuscy.

Powitanie przy moście było niezwykle serdeczne – władze miejskie w pełnym składzie, delegacje instytucji, stowarzyszeń i cechów ze sztandarami, młodzież szkolna i harcerze. Rozentuzjazmowany tłum niósł generała na ramionach przez kilkaset metrów do miejsca uroczystości (plac rewii wojskowej przy Alei Miejskiej / pole podmiejskie sędziego Władysława Robakiewicza).

Kulminacją wizyty było poświęcenie sztandaru pułkowego 2. pułku instrukcyjnego, ufundowanego przez Komitet Pań Polskich we Francji. Ceremonia odbyła się z udziałem biskupa płockiego Antoniego Juliana Nowowiejskiego. Poświęceniu towarzyszyły uroczyste przemówienia, po czym Haller dokonał przeglądu wojska.

Zakończeniem części oficjalnej była defilada oddziałów pułku, płockiego Pogotowia Wojennego, młodzieży szkolnej i harcerzy. Generał złożył następnie krótką kurtuazyjną wizytę u biskupa Nowowiejskiego. Późnym wieczorem opuścił Płock, udając się do Kutna.

Wizyta generała Hallera 9 lipca 1919 r. była jednym z najważniejszych wydarzeń patriotycznych w powojennym Płocku. Podkreślała integrację armii narodowej, uznanie dla hallerczyków stacjonujących w mieście oraz jedność społeczeństwa wokół idei niepodległej Polski. Stanowiła wyraźny kontrast wobec podziałów politycznych z 1917 roku i na długo pozostała w pamięci mieszkańców.

Źródła i bibliografia