Położono kamień węgielny pod rozbudowę cerkwi Przemienienia Pańskiego

Opis wydarzenia

W drugiej połowie XIX wieku Płock, jako stolica guberni, stał się ważnym ośrodkiem administracji i wojska rosyjskiego. To powodowało szybki przyrost ludności prawosławnej – głównie urzędników carskich, żołnierzy i ich rodzin. Istniejąca cerkiew parafialna pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, wzniesiona w latach 1865–1867 przy Placu Floriańskim (dzisiejszy Plac Obrońców Warszawy) w stylu bizantyjsko-rosyjskim, przestała wystarczać dla wiernych.

Decyzję o gruntownej rozbudowie podjęto w 1893 roku. Projekt przygotowali architekt gubernialny Józef Górski oraz ówczesny proboszcz parafii, protojerej Jerzy Liwotow. Prace rozpoczęto w maju – zdjęto krzyż z dzwonnicy i przystąpiono do rozbiórki niepotrzebnych elementów starej budowli. Kulminacyjnym momentem inauguracji był uroczysty akt położenia kamienia węgielnego 6 (18) czerwca 1893 roku. Roboty prowadzono systemem gospodarczym pod kierunkiem Komitetu Budowy Cerkwi, na którego czele stał dowódca 1. Brygady Strzeleckiej gen.-lejtn. Michał Christoforowicz Leo. Przebudowie patronował gubernator płocki Iliodor Janowicz.

Nowa świątynia zachowała formę krzyża, ale znacznie zyskała na powierzchni i ozdobności. Wzniesiono okazałą dzwonnicę z główną wieżą oraz dwie boczne wieżyczki zwieńczone kopułkami. Wprowadzono liczne detale dekoracyjne typowe dla architektury rosyjskiej (m.in. kokoszniki). Koszt przebudowy wyniósł ostatecznie ok. 13 tys. rubli (początkowe szacunki mówiły nawet o 20 tys.). Prace zakończono w 1895 roku. Uroczystego ponownego poświęcenia cerkwi dokonał 15 października 1895 roku arcybiskup warszawsko-chełmski Flawian.

Cerkiew w tej formie służyła wiernym do 1927 roku. W 1919 roku została przekazana na kościół garnizonowy, a w 1929 roku – rozebrana w ramach działań rewindykacyjnych II Rzeczypospolitej. Dziś na jej miejscu znajduje się park, a parafia prawosławna w Płocku korzysta z dawnej kaplicy ochronki.

Źródła i bibliografia