Rozstrzelanie gen. Zygmunta Padlewskiego, naczelnika województwa płockiego

Opis wydarzenia

Zygmunt Padlewski (1836–1863) pochodził z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych – jego ojciec brał udział w powstaniu listopadowym. Sam Zygmunt ukończył Korpus Kadetów i Akademię Sztabu Generalnego w Petersburgu, co dało mu solidne wykształcenie wojskowe. Po wybuchu powstania styczniowego w styczniu 1863 roku szybko włączył się w organizację struktur powstańczych na terenie guberni płockiej.

W lutym 1863 roku został mianowany naczelnikiem wojennym województwa płockiego. Pod jego dowództwem powstańcy stoczyli szereg potyczek z wojskami carskimi, m.in. pod Ciechanowem, gdzie Padlewski otrzymał patent generalski. Jego działalność koncentrowała się na organizacji oddziałów, pozyskiwaniu broni i koordynacji działań na północnym Mazowszu.

22 kwietnia 1863 roku Padlewski został rozpoznany i aresztowany przez patrol rosyjski między Bożyminem a Studzianką. Przewieziono go do więzienia w Płocku, gdzie przebywał do chwili wykonania wyroku. W nocy z 14 na 15 maja 1863 roku sąd wojenny ogłosił wyrok śmierci przez rozstrzelanie. Egzekucja odbyła się o świcie na placu ćwiczeń wojska rosyjskiego za rogatkami płońskimi (dzisiejsza okolica ulic Sienkiewicza i Padlewskiego).

Przed śmiercią Padlewski zachował godność i spokój. Według relacji napisał ostatni list do rodziny, a jego egzekucja była jedną z pierwszych publicznych kaźni wyższych dowódców powstania na terenie Królestwa Polskiego. Miejsce stracenia stało się później symbolem męczeństwa – dziś upamiętnia je krzyż i tablica pamiątkowa, a imię generała nosi jedna ze szkół podstawowych w Płocku.

Rozstrzelanie Zygmunta Padlewskiego było bolesnym ciosem dla powstania na Mazowszu, ale jednocześnie umocniło determinację kolejnych pokoleń w walce o niepodległość.

Źródła i bibliografia