Uroczyste otwarcie pierwszego stałego teatru w Płocku w dawnym kościele św. Trójcy

Opis wydarzenia

U schyłku 1804 r. władze pruskie częściowo rozebrały i przeznaczyły kościół św. Trójcy na magazyn furażowy, co doprowadziło do jego dewastacji. Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego prefekt departamentu płockiego Rajmund Rembieliński – światły administrator, założyciel drukarni departamentowej i autor sztuki Hrabina Salisbury, czyli Order Podwiązki – postanowił uratować budynek, przekształcając go w teatr.

Projekt sfinansowano ze środków państwowych oraz poprzez emisję akcji służbowych. Przed otwarciem Rembieliński uzyskał zgodę biskupa sufragana Antoniego Luboradzkiego na desakralizację gmachu. Biskup, wolny od fanatyzmu, wyraził nawet zadowolenie, pisząc, że „gmach ów poświęcony sztuce, może stać się użytecznym, oddziaływując na moralność i kształcąc język krajowy”.

Teatr mógł pomieścić około 400 widzów. Zachował charakterystyczną lokalizację na skarpie wiślanej i otrzymał nowe elementy architektoniczne, m.in. wspaniały portyk z lutnią na fasadzie. Wnętrze urządzono z rozmachem: owalne loże w kształcie lutni, amfiteatralny parter, galeria oraz scena wyposażona w kompletną maszynerię „na sposób warszawski”. Aktor Stanisław Krzesiński, który występował tu w 1833 r., wspominał:

„bardzo piękny, wygodny, zasobny w mnóstwo dekoracji, przystawek, z kompletną maszynerią urządzoną na sposób warszawski”.

Teatr posiadał dwie okazałe kurtyny: jedną dla komedii (dziesięć muz tańczących wokół Apolla) i drugą dla dramatów i tragedii (triumfalny wjazd Achillesa).

Otwarcie 20 sierpnia 1812 r. było nie tylko wydarzeniem artystycznym, lecz także ważnym aktem patriotycznym i kulturalnym w burzliwych czasach napoleońskich. Scena płocka stała się odtąd stałym punktem na mapie wędrownych trup teatralnych i jednym z najstarszych teatrów prowincjonalnych na ziemiach polskich.

Źródła i bibliografia