Urodził się Kajetan Morykoni, przyszły rektor Szkoły Wojewódzkiej Płockiej i współzałożyciel Towarzystwa Naukowego Płockiego

Opis wydarzenia

2 września 1774 roku w Wełczu (Wełeczu) pod Buskiem, w ówczesnym województwie krakowskim, urodził się Kajetan Morykoni, syn Jakuba, cześnika podlaskiego, i Marianny z Wisłockich. Ojciec zmarł, gdy chłopiec miał zaledwie trzy i pół roku; wychowaniem i wstępną edukacją zajął się matka, korzystając z pomocy pijarów i nauczycieli związanych z Akademią Krakowską.

Naukę kontynuował w Krakowie (od 1785 r. w Szkole Przygłównej, dawnych Szkołach Nowodworskich), a od 1793 r. na Wydziale Prawa Akademii Lwowskiej. Przez około dekadę pracował jako nauczyciel prywatny w domach ziemiańskich na Lubelszczyźnie. W 1810 r. został profesorem Szkoły Departamentowej w Lublinie, gdzie uczył geografii, historii, filozofii i literatury polskiej oraz współorganizował pierwszą publiczną bibliotekę w mieście (Instytut Bibliopoliczny, 1811). Później pełnił funkcję komisarza oświecenia w Siedlcach.

W styczniu 1819 r. Komisja Rządowa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego mianowała go rektorem Szkoły Wojewódzkiej Płockiej. Urząd sprawował do śmierci. Pod jego kierunkiem szkoła – najstarsza placówka oświatowa w mieście, dziś Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego – otrzymała nowy regulamin, wzbogaciła księgozbiór (ok. 5 tys. tomów) i zbiory muzealne. Morykoni założył także Towarzystwo Miłosierdzia Szkolnego, wspierające ubogich uczniów.

19 marca 1820 r., podczas uroczystości szkolnej, wygłosił odczyt Pierwsze myśli względem utworzenia Towarzystwa Naukowego przy Szkole Wojewódzkiej w Płocku. 3 czerwca 1820 r. odbyło się zebranie założycielskie TNP. Pierwszym prezesem został biskup Adam Prażmowski, a Morykoni – sekretarzem i faktycznym organizatorem prac. Towarzystwo, jedno z najstarszych w Polsce, gromadziło materiały o Płocku i Mazowszu, prowadziło badania historyczne, przyrodnicze i oświatowe oraz stworzyło zalążek muzeum.

Morykoni należał do loży wolnomularskiej (w Płocku m.in. „Ścisłe Milczenie” i „Szczere Połączenie”). Pozostawił autobiografię, ogłoszoną po latach w „Roczniku Towarzystwa Naukowego Płockiego” (1930/1931). Zmarł w Płocku 27 grudnia 1830 r., w cieniu wybuchu powstania listopadowego; pochowany został na starym cmentarzu (grób niezachowany). Jego imię nosi dziś ulica na osiedlu Łukasiewicza.

Dla Płocka Morykoni pozostaje postacią przełomową: rektorem, który unowocześnił szkołę, i inicjatorem instytucji naukowej, która – mimo przerw po 1831 i 1939 r. – działa do dziś.

Źródła i bibliografia